Kom ook op de Right To Know Day 2015: de Nederlandse editie

Op 28 september 2015 is het de Internationale Right To Know Day. Over de hele wereld wordt aandacht gevraagd voor het recht op informatie om niet alleen de overheid te kunnen controleren, maar ook met inhoud aan het debat te kunnen meedoen. Ook in Nederland organiseren we de dag en wel in de Bibliotheek van de Gemeente Den Haag.

In het hoofdprogramma wordt een Wob-rechtszaak nagespeeld tussen een notoire Wobber (Mike Muller, Telegraaf) bijgestaan door Jan Willem Severijnen die normaliter namens de overheid procederen en een bestuursorgaan bijgestaan door Brenno de Winter, die normaliter juist tégen de overheid procedeert. André Verburg, bestuursrechter bij de Rechtbank Midden-Nederland, leidt de zitting tussen de kemphanen in goede banen. Getuigen die toelichting geven over specifieke problematieken zijn:

  • Astrid Oosenbrug, kamerlid PvdA
  • Arjan El Fassed, directeur Open State Foundation
  • Prof. Mr. Bernd van der Meulen, Hoogleraar Recht en Bestuur
  • Roger Vleugels, Wob-guru van het eerste uur
  • Milja de Zwart, Gemeente Den Haag

Daarnaast zijn er workshops om nadere verdieping te krijgen:

  • Initiatiefwet: Wet open overheid – Linda Voortman, kamerlid GroenLinks
  • Wet hergebruik: Arjan El Fassed
  • Complexe vraagstukken bij het Wobben: Brenno de Winter
  • Een wandeling door het archief van de Gemeente Den Haag

Na de workshop zal de rechter uitspraak doen en de aanwezigen gelasten te genieten van een netwerkborrel. U kunt zich hier aanmelden:

[wufoo username=”bigwobber” formhash=”m1exgzh61r1ceci” autoresize=”true” height=”900″ header=”show” ssl=”true”]

Aanmelden is kosteloos, maar een bijdrage om de dag nog leuker te maken is welkom op NL80 KNAB 0741 0600 35 tnv Bigwobber.nl

Locatie: Bibliotheek Den Haag, Spui 68

U bent welkom op 28 september vanaf 13:00. Het programma begint om 13:30

De Right To Know Day wordt mede mogelijk gemaakt door: de Nederlandse Vereniging van Journalisten, NU.nl, RTL Nieuws, de Open State Foundation en Bigwobber.nl.

Met dank aan de Gemeente Den Haag voor de gastvrijheid

Spreekt de minister de waarheid over waarborgen medisch geheim?

Waar minister Edith Schippers in 2014 nog beloofde dat gegevens over declaraties niet tot patiënten te herleiden zijn, blijkt dat nu wel het geval te zijn. De stelt de NZa tijdens een zitting bij de bestuursrechter in Amsterdam.

De zaak draait om de vraag of we mogen weten wat zorgaanbieders declareren. Mijn klant, de Open State Foundation, wil deze gegevens in de openbaarheid krijgen. Die informatie wordt namelijk aan de Nederlandse Zorgautoriteit(NZa) gestuurd. Omdat de belofte is dat deze declaraties niet tot de persoon te herleiden zijn, zou de privacy – dus het medisch geheim – niet in het geding zijn.

Maar tijdens de zitting stelde de NZa dat de anonimiteit niet altijd kan worden gegarandeerd en ging zelfs een stap verder door te stellen dat de anonimiteit in sommige gevallen zonder noemenswaardige inspanning op te heffen is in zeer specifieke gevallen. Ofwel: ons medisch geheim is niet altijd gegarandeerd, omdat deze gegevens soms tot de persoon te herleiden zijn en ook niet-artsen van de NZa erbij kunnen.

Dit staat haaks op het beeld in dat minister Edith Schippers in antwoord op kamervragen schetste:

“Het is een feit dat het DIS een zeer omvangrijke database is die gegevens bevat die – indien deze tot identificeerbare individuen herleidbaar zouden zijn, wat niet zo is – privacybelastend zouden zijn.”

en

“Bij pseudonimisering van persoonsgegevens worden de identificerende kenmerken van personen op een zodanige manier (vooraf) versleuteld en omgezet in een pseudo-identiteit, dat de werkelijke identiteit van de betreffende personen niet meer te achterhalen is. Direct identificerende gegevens worden dubbel versleuteld (oftewel dubbel gepseudonimiseerd) voordat ze worden opgeslagen in het DIS: de eerste versleuteling wordt uitgevoerd door de zorgaanbieder die de gegevens aanlevert en de tweede versleuteling door een externe, onafhankelijke organisatie, ZorgTTP (Zorg Trusted Third Party) genaamd. De pseudonimisering is zo ingericht dat deze onomkeerbaar is en daarmee dus niet meer herleidbaar tot individueel identificeerbare personen.”

Hiermee geconfronteerd in de rechtbank stelt de NZa nog steeds dat er ‘randen in de database zitten’ waar medische informatie toch naar personen te herleiden zijn. In hoeveel gevallen dit zo is, vindt de NZa niet haar taak te onderzoeken. Na de zitting is de vraag nu of minister Schippers de Tweede Kamer bewust een beeld heeft voorgespiegeld dat niet strookt met de realiteit, bewust de waarheid verdraaide of de NZa de minister niet juist informeerde. Wie het weet mag het zeggen…

Woberator, de documentaire

De overheid neemt namens ons allemaal besluiten. Ze maken beleid en voeren het uit. Het volk als opdrachtgever mag dat controleren en heeft daarvoor de onderliggende documenten nodig. De wet die dat regelt is de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Maar hoe mooi de woorden ook op papier staan de weg naar transparantie is vaak erg moeizaam.

In deze documentaire ziet u enkele van de problemen, een oplossing en vooral de staat van Nederland, een land dat vaak roept heel transparant te zijn. Maar is ons land dat ook? En staan wij er voldoende bij stil dat het recht op informatie een mensenrecht is en houden we ons daar ook aan? Politici, Wob-experts, advocaten en een wetenschapper geven hun mening.

Woberator, de documentaire is een project van Stichting Dat Zou Jij Wel Willen Weten, gemaakt door Sebastiaan ter Burg en Brenno de Winter.

Woberator, the documentaire from Brenno de Winter on Vimeo.

Journalist in hoger beroep tegen Wob-vonnis VNG – PERSBERICHT

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is geen bestuursorgaan waarop de Wet openbaarheid van bestuur van toepassing is. Dat heeft de bestuursrechter in Arnhem bepaald. Praktisch gesproken betekent dit dat de VNG documenten over falend ICT-beleid niet hoeft te openbaren. De zaak was aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter, die van mening is dat de beleidsdocumenten onder de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) horen te vallen. Maar aan die inhoudelijke toetsing kwam de rechter niet toe. De Winter tekent hoger beroep aan bij de Raad van State.

Aanleiding voor de zaak was de uitvoering van een belangrijk onderdeel van het Nationaal Uitvoeringsprogramma van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Dit ICT-beleid is belangrijk bij de modernisering van gemeenten en ondervindt de nodige ernstige problemen. Toen de VNG weigerde openheid van zaken te geven over het verloop van dit programma, omdat ze daartoe niet verplicht zou zijn, stapte De Winter naar de rechter. Inmiddels is duidelijk dat de gemeentelijke belangenbehartiger veel te verwijten valt bij het falen van dit ICT-beleid. Lees de rest van het persbericht en de uitspraak op BigWobber.nl.

Journalist daagt Hirsch Ballin om computerbeveiliging – PERSBERICHT

Onderzoeksjournalist Brenno de Winter heeft justitieminister Ernst Hirsch Ballin (CDA) gedaagd voor het weigeren helderheid te verschaffen over de risico’s die zijn departement loopt met gevoelige gegevens. Ofschoon de wet voorschrijft dat de bewindvoerder een beslissing op het informatieverzoek neemt, heeft hij dit niet gedaan. Daarom heeft de rechtbank Arnhem ingestemd met een versnelde procedure.De kwestie begon in september 2009. Uit vrijgegeven bonnetjes blijkt dat Hirsch Ballin anti-virussoftware op zijn dienstlaptop heeft geïnstalleerd. In goed beveiligde zakelijke omgevingen is het installeren van dergelijke software voorbehouden aan systeembeheerders. Daarom roept dit de vraag op hoe veilig de laptop is en of er ook kwaadaardige programmatuur aanwezig is. Begin april maakte de AIVD een rapport publiek, waaruit blijkt dat juist wordt gevreesd voor spionage in bijvoorbeeld hotelkamers. Voor SP-kamerlid Arda Gerkens was deze zaak in september aanleiding om vragen aan de bewindspersoon te stellen.

De Winter verzocht met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur om documenten over basale beheersprocedures publiek te maken. “Een minister heeft altijd interessante informatie bij zich, waarbij in een aantal gevallen dit gevoelig zal zijn. Is het niet voor het departement dan is het wel gevoelig voor de burger”, stelt hij dan ook. “Deze zaak roept veel meer vragen op. Die hoor je te onderzoeken zeker als het een bewindvoerder betreft die jaarlijks het volk van het belang van informatiebeveiliging probeert te overtuigen via een campagne.”

Maar op het Wob-verzoek volgde geen reactie en ook telefoontjes hebben Justitie niet tot een beslissing kunnen bewegen. Ook op het bezwaarschrift tegen het kennelijk weigeren van het verzoek is geen beslissing genomen. Diverse herinneringen per telefoon, fax en e-mail gaven ook geen uitkomst. Zelfs een formele ingebrekestelling bleef onbeantwoord. Hierop stapte de Winter naar de rechter, die prompt besloot de zaak versneld te behandelen. “De minister lapt de wet aan zijn laars, want na acht maanden is er niets gebeurd. Dat is een bestuurder onwaardig en zou je al helemaal niet van een justitieminister verwachten.”

De Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen regelt dat justitie nu ook een schadevergoeding per dag moet betalen en regelt dat burgers sneller toegang tot de rechter hebben. “De dwangsom maakt duidelijk geen indruk, zolang verantwoordelijken dat niet uit eigen zak moeten betalen”, stelt De Winter. “Eigenlijk is het te triest voor woorden dat er wetten zijn gemaakt, omdat overheden zich niet aan de wet wensen te houden. Dat is onwaardig voor een bestuurder en al helemaal voor een minister van Justitie.”

Naast het afdwingen van een beantwoording heeft de Winter de rechtbank ook gevraagd een beslissing op het informatieverzoek te nemen. “Zelf blijken ze dat in acht maanden niet te kunnen en hopelijk herstelt de rechtbank de mogelijkheid voor een journalist om zijn taak naar behoren uit te voeren.” Waarschijnlijk is een uitspraak in de zaak te verwachten voor 21 juli dit jaar.

BZK tegen proef met nieuwe stemcomputers

Aanstaande woensdag worden tijdens de verkiezingen weer nieuwe stemcomputers getest. Maar het ministerie van BZK vindt de tests een ‘verkeerd signaal’ en mogelijk verwarrend voor kiezers.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen aanstaande woensdag zullen opnieuw nieuwe Nedap stemcomputers getest worden op een stembureau in de gemeente Renkum en Helmond. Hierbij kunnen burgers na het stemmen met het rode potlood ook een uitnodiging krijgen hun stem op de computer uit te brengen. Lees het verhaal op Webwereld.

Bekijk het bijbehorend Wob-verzoek.

De verkiezingsfiches van het ministerie van Economische Zaken

Ambtenaren van het ministerie van Economische Zaken blijken de plannen voor het komende kabinet niet alleen voor de formatie te gebruiken. In het document staat beleid beschreven en maken de ambtenaren keuzes voor wat volgens hen het beste is. Zo hebben zij ideeën over het beperken van het geld rond ontwikkelingssamenwerking en dat investeren in de handelspositie van Nederland, kernenergie en andere onderwerpen.

De stukken blijken ook aan de programmacommissies van enkele politieke partijen te zijn getoond. Zo is het mogelijk het verkiezingsprogramma aan te passen op basis van de input van ambtenaren. Diverse partijen, zoals SP, PVV en GroenLinks blijken hier niet van op de hoogte en ook de nieuwe politieke partijen hebben het nakijken. Inmiddels loopt er een Wob-verzoek, maar blijkt het ministerie niet in staat relatief snel toegankelijke informatie binnen vier weken op te hoesten. Toch bleek het mogelijk om een intern memo in handen te krijgen en ook de beleidsinformatie te achterhalen. Deze documenten zijn nu beschikbaar:

Reactie Brenno de Winter en Gemeente Kaag en Braassem op uitspraak rechtbank Den Haag

Dit bericht is opgesteld in samenwerking met de Gemeente Kaag en Braassem

Burgers en journalisten die de overheid vragen eerder niet geopenbaarde documenten te openbaren, kunnen daarvoor niet langer de rekening gepresenteerd krijgen. Wie de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) inzet, maakt informatie voor iedereen toegankelijk en dat is in het algemeen belang. Dat is de conclusie die valt te trekken als gevolg van de uitspraak van de rechtbank ‘s-Gravenhage in een zaak tegen de gemeente Kaag en Braassem, die is aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter. De gemeente had leges gerekend voor het nemen van een beslissing van een verzoek.

Continue reading “Reactie Brenno de Winter en Gemeente Kaag en Braassem op uitspraak rechtbank Den Haag”

30 jaar Wobben: 30 jaar tobben

Een verjaardag die successen maar vooral ook gemengde gevoelens markeert

Onze Wob is dertig jaar oud. Onze Wob, maar het voelt nog steeds niet zo. Het voelt niet als ‘onze’. Daar waar dat uitgerekend bij deze wet juist wel zo zou moeten zijn, dubbelop zelfs. Wetten zijn van het volk. Dat is één. Deze wet gaat over alle overheidsdocumenten en ook die zijn in tegenstelling tot wat velen denken NIET eigendom van de overheid, regering of de Staat, maar eigendom van het volk. Dat is twee.

Na die 30 jaar is nog steeds niet ingedaald, noch bij de overheid/ambtenaren noch bij het volk, dat overheidsdocumenten eigendom zijn van het volk. Dat bestuursrechterlijk bij het volk berustende eigendom levert juridisch gezien het recht op toegang. Nog steeds zien ambtenaren burgers die een beroep doen op de Wob als pottenkijkers. Bovendien vinden ze al dat extra werk maar lastig en storend. Die ambtenaren gaan nog steeds uit van de sinds 1 mei 1980 niet meer juiste opvatting dat de documenten van de overheid zijn. Ze zijn van het volk; het kan dus per definitie geen pottenkijken zijn: een burger vraagt via de Wob niet om een dienst van de overheid, nee een overheid is verplicht om de eigenaar [het volk, de burger] onverwijld toegang te geven tot zijn/haar eigendom. Onverwijld, dralen is in deze wet zelfs verboden! Lees het verhaal op Bigwobber.

Videoverslag legesrechtszaak de Winter vs. Kaag en Braassem

Op 22 maart 2010 diende mijn rechtszaak tegen de gemeente Kaag en Braassem. De inzet was een legesheffing voor het opvragen van documenten via een Wob-verzoek. Mag een gemeente daarbij leges heffen? Ik denk van niet, terwijl de gemeente het tegenovergestelde denkt. De beelden zijn gemaakt in het kader van het project Woberator door Sebastiaan ter Burg, die ze welwillend ter beschikking stelde.

Rechtszaak tegen de gemeente Kaag en Braassem from Brenno de Winter on Vimeo.