Sleepwet: Praat mee over je digitaal privéleven

Met een nieuwe afluisterwet gaat Nederland een grens over waar internetexperts, wetenschappers, geheimhouders, bedrijfsleven en mensenrechtenactivisten fel tegen zijn. Een haalbaar referendum stelt een fundamentele verandering eindelijk ter discussie.

De nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) opent de weg om naast gericht op een persoon of groep ook onschuldige burgers te tappen. Alles uit naam van de veiligheid. Wat de wetswijziging moet opleveren is niet onderbouwd.

Fundamentele verandering

In de nieuwe wet kan bijvoorbeeld een hele wijk of een organisatie worden getapt. De hoop is dat daarmee bepaald afwijkend gedrag in kaart te brengen is. Hoe dat werkt, is niet onderbouwd. Wat nieuw is, is dat we geen vermoeden meer nodig hebben om mensen in de gaten te houden.   

In een informatiesamenleving laten we met bijna alles digitale sporen achter op sociale netwerken, mail en computersystemen cruciaal. Ook zaken als een misstand, conflict, medische informatie of iets anders heeft opeens de terechte angst dat iemand meekijkt. Daarmee komt ons digitale privéleven ter discussie te staan. We gaan een grens over.

Dat gaat niet alleen mensen aan, maar ook bedrijven. Hoe aantrekkelijk is het voor een buitenlandse onderneming om zich hier te vestigen of hier computers te plaatsen en vervolgens de bedrijfsgeheimen in te leveren bij de Nederlandse overheid? Dat schept niet bepaald een lekker vestigingsklimaat.

Weerstand

Er is veel kritiek bij wetenschappers, experts op het gebied van aftappen, het bedrijfsleven (waaronder grote ondernemingen als Microsoft, Google, KPN, T-Mobile, Vodafone, BT, Tele2, Verizon, internetproviders, enzovoort), de koepel voor de ICT-branche, de Raad van State, bij mensenrechten- en burgerrechtenorganisaties, belangengroepen van bijvoorbeeld journalisten, advocaten, Greenpeace, huisartsen, VNONCW en ga zo maar door. Om duidelijk te zijn: allen zijn om veel verschillende redenen tegen de wet.

Met de kritiek is nauwelijks iets gedaan. Critici zet Lodewijk Asscher (PvdA) weg als ‘naïef’ zonder onderbouwing over nut en noodzaak te leveren. Het maatschappelijk debat is nauwelijks gevoerd. De kamer ging akkoord en dat is niet heel bijzonder voor een orgaan dat in de afgelopen kabinetsperiode de volgende conclusie(lange pdf) over zichzelf trok:

De Kamer maakt haar controlerende taak niet waar door een gebrek aan interesse voor ICT en een gebrek aan deskundigheid op ICT-gebied. Bovendien schiet de Tweede Kamer informatievoorziening van het kabinet aan de Kamer tekort.

De vraag is daarom gerechtvaardigd wie er nu naïef is. Er is zicht (ruim 297.000 van de 300.000 handtekeningen zijn gehaald) op een raadgevend, correctief referendum over deze Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten met de daarbij horende debatten in aanloop naar het referendum.

Een mooi moment om de niet malse waarschuwingen nu eens goed en rustig opnieuw te bespreken, bewijs van noodzaak en effectiviteit te eisen om zelf keuzes te maken over de inrichting van onze informatiesamenleving. De vraag is of de overheid ons hele leven moet controleren of niet. Voor dat debat teken ik, u ook?

Waarom Buma bang is en jouw vrijheid wil

CDA-partijleider Sybrand Buma heeft een politiek probleem: als fractievoorzitter zit hij in de kamercommissie die op de inlichtingen toeziet, de zogenaamde commissie Stiekem. Daarbij heeft hij de verantwoordelijkheid te letten of inlichtingendiensten hun boekje niet te buiten gaan en ook te checken of die diensten het juiste doen om aanslagen te voorkomen.

Die verantwoordelijkheid is eigenlijk onmogelijk om te nemen, want bij herhaling blijkt bij iedere relevante aanslag dat de daders wel op de radar waren maar er onvoldoende werd gehandeld. Dat bleek bijvoorbeeld bij de aanslagen van 11 september 2001, de moord op Theo van Gogh, bij de schietpartij in Texas waar Wilders sprak, een aanslagpleger van Charlie Hebdo, de mislukte aanslag op de Thalys, de mislukte aanslag op een vlucht van Amsterdam naar Detroit, de aanslag in Tunis, de aanslag in Kopenhagen en ga zo maar door.

Parijs

Het beeld rond de aanslagen in Parijs is niet anders. Als er een aanslag in Nederland komt, is de kans dan ook heel groot dat naar het functioneren van de diensten wordt gekeken. En wie iets verder kijkt, zal ook de rol van de Commissie Stiekem onder de loep moeten nemen: deden ze hun werk wel goed genoeg?

Het antwoord op die vraag is eenvoudig te geven: nee! Om te beginnen is het element ‘stiekem’ een obstakel, want dan kun je nooit ruggenspraak houden met experts. Daarnaast bestaat het verwerken van informatie door inlichtingendiensten vooral uit het snappen van ICT cruciaal. Uit een parlementair onderzoek blijkt dat punt niet goed te zitten:

“De Kamer maakt haar controlerende taak niet waar door een gebrek aan interesse voor ICT en een gebrek aan deskundigheid op ICT-gebied.”

De burger is fout

En dus heeft Sybrand een probleem. Dat lost hij op door de burger zelf de schuld van dit falen te geven: ondanks dat er al heel veel informatie wordt verwerkt over u is het niet genoeg. Er moet meer worden bijgehouden en meer worden getapt. Dat stelt hij zondag bij WNL:

“We geven al onze gegevens aan supermarkten voor bonuspunten, maar niet aan de staat voor onze veiligheid.”

Natuurlijk is de stelling onjuist. Ook bewijzen de laatste jaren dat de aanpak weinig effectief is. Maar niemand in het parlement praat over effectiviteit van maatregelen. Want alles is vertrouwelijk bij als politie, justitie of inlichtingendiensten als het om terreur gaat. De fact-free-politics functioneerde goed de afgelopen 15 jaar en zal het ook de komende jaren na aanslag perfect doen: verzwak versleuteling, bestrijd versleuteling, eis backdoors in software, screenen alle software op ‘terroristische elementen’ en weer ongewenste software van internet die niet door overheden is goedgekeurd.

Het probleem is alleen dat we om onze manier van leven in vrijheden te beschermen precies dat aan het weggooien zijn. Holle retoriek van politici die het ook niet weten en niet durven aan te zeggen dat we een probleem hebben met een naar, maar eeuwigdurend restrisico. Dat we simpelweg de capaciteit missen om op alle signalen te acteren en de laatste verdedigingslinie met juiste wapens en opleiding goed op te tuigen. Misschien is de boodschap van de Noorwegen na de aanslagen van Breivik wel de meest eerlijke, namelijk dat je enkel echt kunt terugslaan met meer transparantie en meer democratie.

Afluisteren internet niet bestand tegen moderne criminelen

Het aftappen van de internetverbinding van burgers is voor opsporingsinstanties geen sinecure. Wie de juiste diensten inzet voor communicatie kan zich relatief aan de opsporing onttrekken. Dat blijkt uit een rapport waarop NU.nl de hand wist te leggen. De SP wil opheldering. Deskundigen van Stratix Consultancy schreven op verzoek van Economische Zaken het rapport “Grenzen aan de aftapbaarheid?”. Lees het verhaal op NU.nl.

Hirsch Ballin verwacht meer internettaps

De komende jaren zullen meer internetverbindingen worden afgetapt. Internetproviders hoeven daarbij niet te rekenen op een ruimere onkostenvergoeding.

Dat stelt demissionair minister Ernst Hirsch Ballin van Justitie in antwoord op vragen van het Tweede Kamerlid Arda Gerkens (SP). Gerkens wilde opheldering over het aantal telefoontaps van geheime diensten. De minister maakte duidelijk niet te weten hoeveel er nu precies getapt wordt. Tot 1 januari van dit jaar is nooit goed bijgehouden hoeveel taps er geplaatst zijn en dus is het voor hem lastig conclusies te trekken. Lees het verhaal op NU.nl.