(On)veiliger door techniek?

De opmars van de digitalisering heeft gezorgd voor veel vooruitgang in het veiligheidsdomein. We leven in de veiligste samenleving ooit met dank aan de technologie. Maar introduceren we geen nieuwe, onbeheersbare risico’s?

Camera’s zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld, in het openbaar vervoer, in de restaurants, cafés, scholen, kinderopvang, de werkvloer en andere aspecten van het openbare leven. In straten waar de camera’s niet hangen, zijn er burgers die actievoeren om alsnog onder cameratoezicht te vallen.

En voor de prijs hoef je het niet te laten. Voor een kleine negen euro bestel je in China al een full-hd-camera. Wie liever via draadloze netwerken werkt betaalt het dubbele en voor een paar tientjes meer is de camera direct op internet aangesloten. De techniek is zo verfijnd dat je de camera’s ook steeds beter kunt verbergen. Waarom zou je het niet doen?

Sekssites

Uiteindelijk is de toegevoegde beveiliging het ultieme argument. Alleen de enkele privacy-fetisjist zeurt nog wat door over de twijfels aan de effectiviteit, het misbruiken van de beelden, de mogelijkheid om de camera’s te hacken, het je anders gaan gedragen in ruimten waar je gefilmd wordt en je dus minder vrij voelen. Vooral de vergelijking met 1984 van George Orwell doet het dan goed. Die redenering is gemakkelijk te pareren met een ‘als je niets te verbergen hebt dan heb je niets te vrezen’.

Maar die redenering klopt dus niet. Daar kwamen de Nederlandse handbalvrouwen achter nadat zij naar de sauna gingen. Een camera in de kleedkamer werd voer voor sekssites. Naast input voor Big Brother zijn de vrouwen nu ook commerciële handelswaar. Want de sportieve, naakte lichamen hadden niets te verbergen, maar veel te verliezen.

De camera’s zouden volgens de eigenaar van de sauna zijn gehackt. Geen gek verhaal, want welke beveiliging mag je verwachten van een hd-camera van twee tientjes inclusief de kosten verzending? En die hangen we op internet? Met dank aan dat gedrag zijn duizenden camera’s zonder enige beveiliging te bekijken. Zo kijken viespeuken mee in de sauna, pedo’s bij de kinderopvang en stalkers bij gewillige slachtoffers.

Ontspannen

Ondertussen blijken camera’s maar beperkt te werken in het voorkomen van misdrijven. Bij de opsporing kunnen ze nuttig zijn. Maar we mogen twijfelen aan de effectiviteit van het middel. De critici hadden misschien toch een punt toen ze stelden dat er aan de technologie ook risico’s zitten.

Camera’s zijn zo klein dat we ze niet meer zien. Terwijl de kwaliteit van het beeld toeneemt, daalt de prijs en daarom zijn ze overal in ons leven. Maar wat doet dat met ons gedrag als we ons omkleden in het zwembad, de kinderen bij de buitenschoolse opvang brengen, in de sauna zijn of op een openbaar toilet zitten? Ben je helemaal jezelf of moet je toch denken aan die gluurders op de sekssite?

Uber belemmert innovatie met geheimzinnigheid datalek

Taxibedrijf Uber heeft een groot datalek met persoonsgegevens onder de pet gehouden. Het bedrijf betaalde zelfs de hackers om de zaak te sussen. Dat is niet alleen slecht voor de 57 miljoen klanten die het betreft, maar ook voor ambities voor zelfrijdende auto’s.

De hack vond vermoedelijk plaats in oktober 2016 en treft persoonsgegevens van 57 miljoen klanten over de hele wereld en persoonsgegevens van 600.000 chauffeurs in de Verenigde Staten. Bloomberg heeft een artikel geplaatst waar ook inhoudelijk uitleg is te vinden.

Geheimzinnigheid

Het bedrijf besloot honderdduizend dollar te betalen om bij de hackers te bedingen dat de zaak niet naar buiten zou komen. Die vorm van geheimzinnigheid is alleen al kwalijk, omdat in diverse landen – waaronder Nederland – dit soort beveiligingsincidenten een meldplicht kennen. In ieder geval bij de toezichthouder, maar in veel gevallen ook bij de klant: u en ik.

Met de geheimzinnigheid is niet alleen de wet overtreden, maar ook moreel verwerpelijk. Het miskent dat na een lek de chauffeur of de klant zelf een inschatting moet kunnen maken of ze risico lopen. Maar nog belangrijker: door een cultuur van wegmoffelen, wordt verdedigen tegen criminaliteit moeilijker. Anders gezegd: geheimzinnigheid is in het belang van kwaadwillende hackers die belang hebben dat we ons niet beter beveiligen.

Vanuit beveiligingsoogpunt wil je juist wel weten wat er gebeurd is en welk probleem is verholpen. Door lessen te trekken, kunnen we het een volgende keer beter doen. Voor fysieke veiligheid is lessen trekken de norm sinds de ondergang van de Titanic. Voor digitale veiligheid zou dat niet anders moeten zijn in onze informatiesamenleving.

Zelfrijdende auto

Bij een bedrijf als Uber mag je de lat zelfs hoger leggen. De onderneming werkt aan een zelfrijdende auto, die uiteindelijk de taxichauffeur moet vervangen. Dat is de software die moet helpen het aantal verkeersdoden fors naar beneden te krijgen. Auto’s zijn meer en meer afhankelijk van technologie. Daar is geen ruimte voor een mentaliteit waar je een ton betaalt om problemen onder het tapijt te schuiven.

Onze samenleving is zeer afhankelijk van technologie en door de snelheid van ontwikkeling ook kwetsbaar voor allerhande vormen van misbruik en ellende door softwarefouten. Dat zou de ICT-industrie zich meer mogen aantrekken, want uiteindelijk gaat digitale veiligheid ook over onze fysieke veiligheid.